منبع :: IranCarpet.ir       تاريخ درج مطلب :: سه شنبه ۲۰ اسفند ۱۳۸۷

فرش دستباف پاكستان

فرش دستباف پاكستان      قاسم شهاب پور فرشبافي در پاكستان، صنعت جديدي نيست، از لحاظ تاريخي، برخي از ايالات چادرنشين در مغرب و شمال غربي پاكستان به فرشبافي اشتغال داشته و اين حرفه را از ايام باستان تاكنون ارائه داده‌اند. در دورة فرمانروائي مغولان بر اين منطقه از قرن شانزدهم تانوزدهم و بويژه در زمان سلطنت اكبرشاه (از 1556 تا 1605 ميلادي) فرشبافي از تحرك بيشتري برخوردار شد. اكبرشاه تعدادي از قاليبافان ماهر ايراني را براي توسعة هر چه بيشتر اين صنعت به ولايت خود آورد. اولين كارگاههاي قاليبافي به سبك جديد در ايالت پنجاب داير شد. از آنجا كه اين صنعت قويا براي ادامه حيات خود به تشويق و حمايت حكام و امراي محلي نياز داشت بموازات انشعاب اگرا و دهلي بعنوان مقر حكمراني فرشبافي در اين مناطق رونق گرفت. بعدها در ساير نقاط پاكستان، اين حرفه عموميت يافت. در اين تجديد حيات صنعت فرشبافي در پاكستان از سال 1947 به بعد آغازمي‌شود. زيرا بعد از متنوع شدن پاكستان از شبه قاره هند قاليبافان كه اكثراً مسلمان بودند، به پاكستان كوچ كردند. ظرف سي‌سال اخير قاليبافي در پاكستان بسيار پيشرفت كرده است. تقريباً همه قاليهاي توليدي اين كشور بخارج صادر مي‌شود و صنعت فرشبافي در تأمين ارز براي پاكستان از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. ـ گستردگي صنعت فرش از آنجا كه تعداد زيادي از كارگاههاي قاليبافي بطور غير رسمي فعاليت مي‌كنند ومحدودة فعاليت آنها تمام كشور را در بر مي‌گيرد هيچ نوع آمار و اطلاعات دقيقي درمورد درجه بزرگي يا كوچكي اين صنعت در دست نيست. بر طبق برآوردهاي غير رسمي تعداددارهاي قالي در پاكستان حدود 300 هزار و افراد شاغل در بافت فرش و صنايع جنبي و دادو ستد آن يك ميليون نفر است. بطوريكه تخمين زده مي‌شود، درآمد حاصل از صدور فرش 5/12 درصد كل درآمدهاي صادراتي پاكستان را تشكيل مي‌دهد. توزیع جغرافیایی فرشبافی از مراکز متعدد فرش بافی پاکستان اطلاعات دقیق در دست نیست ،   مراکز فرش بافی پاکستان به 54 منطقه ایالتي تقسیم کرده اند. 75% کل فرشهای تولید شده پاکستانی در ایالت پنجاب در شمالغرب کشور تولید می شود و بیشتر مراکزتولید منطقه مثلثی شکل بین « لاهور» ،« لیالپور» و « مولتان» قرارگرفته است. دیگر مراکز تولید فرش در اطراف پیشاور و ایالت سند قرار دارند. قبایل کوچ نشینه م در پاکستان فرش بافی می کنند ولی تولیدات آنها جزیی است از مناظقی که فرش های شبه ایرانی تولید می کنند می توان « شیخ پور» ، « فیض آباد» ، «گجران والا» ،«مولتان»، « مظفر گاز»و « دره غازی خان » و از مناطقی که فرش های نوع بخارا ، راتولید می کنند و می توان از « لاهور »، «سیالکوت»،« بهاروالپور»و « فیصل آباد» نامبرد بيشتر قاليها در خانوارهاي روستائي يا در شهرك‌هائي كه در ناحية لاهور ـليلاپور و مولتان ـ در شمال ايالت سند ـ قرار دارند بافته مي‌شود. خانواده‌هاي روستائي به هنر فرشبافي به عنوان حرفه‌اي كه مي‌توانند براي آنها منبع كسب درآمداضافي باشد نگاه مي‌كنند. قبايل و ايلات چادرنشين نيز بنوبه خود توليد كنندة انواع خاصي از فرش هستند. هيچگونه آماري در مورد ميزان توليد فرش ايلاتي در پاكستان وجودندارد. فقط مي‌توان گفت كه حجم توليد فرش در ايلات و قبايل چادرنشين ـ در مقاممقايسه با كل توليد ـ واحد اهميت نيست. بمرور زمان، برخي از مناطق پاكستان، دربافت انواع خاصي از فرش كه توليد آنها بمقياس وسيع و كيفت آنها بطور نسبي مرغوب استمهارت كسب كرده‌اند. مناطق فيصل آباد، گجران والا، و شخون پورا عمدتاً فرشهاي ايراني 18/16 گره (در هر اينچ مربع) و نواحي مولتان ، مظفر گره و درة فازي خان،كلاً قاليهاي سبك ايراني 16/14 گره مي‌بافند. در مناطق لاهو، ميالكوت،بهاوالپور، و فيصل آباد قاليهاي سبك مرو و بخارا بافته مي‌شود.